KONSİL

Sözlük · Çalışma tasarımları

Retrospektif çalışma nedir?

Retrospektif (geriye dönük) çalışma, araştırma fikri ortaya çıktığında sonuçların ve verilerin zaten oluşmuş olduğu çalışmadır; bilgi hasta dosyalarından, kayıt sistemlerinden ya da katılımcıların anımsamasından alınır. Retrospektif kohort bunun bir biçimidir; sözcüğün anlamı kaynaklara göre değiştiği için STROBE, kullanıldığında tanımlanmasını ister.

Setia’ya göre retrospektif kohort çalışmasında maruziyet ve sonuç değişkenleri çalışma başlamadan önce toplanmıştır; veriler kayıtlardan alınır. Hess, retrospektif çalışmayı araştırma dışındaki amaçlarla kaydedilmiş mevcut verileri kullanan çalışma olarak tanımlar. STROBE açıklama belgesi, kohort çalışmaları için bu sözcüklerin bir kullanımında ayrımın verinin çalışma fikri ortaya çıktığı zamana göre ne zaman toplandığına dayandığını aktarır; STARD 2015 de tanı doğruluğu çalışmalarında veri toplamanın testlerden önce mi sonra mı planlandığını sorar.

Aynı sözcük farklı tasarımlar için kullanılır. Retrospektif kohortta katılımcılar maruziyete göre seçilir ve sonuç kayıtlardan okunur; vaka-kontrolde katılımcılar sonuca göre seçilir ve maruziyete geriye dönük bakılır. Setia’ya göre bir çalışmanın kohort mu vaka-kontrol mü olduğunu örnekleme yöntemi belirler; Setia ayrıca Porta’nın Epidemiyoloji Sözlüğü’ne dayanarak “retrospektif” diye anılan vaka-kontrol çalışmalarında katılımcıların çoğu kez ileriye dönük alındığını aktarır. STROBE bu sözcükleri tanımsız bulur (bir kullanımda “retrospektif” yalnızca vaka-kontrole ayrılmıştır) ve kendi kılavuzunda kullanmaz.

Setia’ya göre retrospektif kohort, prospektif kohorta kıyasla hızlı ve ucuz tamamlanır; Talari ve Goyal retrospektif çalışmaları nadir hastalıkları ve sonuçları incelemek için değerli bir araç sayar. Talari ve Goyal, kayıtlar araştırma için tasarlanmadığından bazı bilgilerin eksik kalmasının kaçınılmaz olduğunu belirtir; ayrıca seçilim ve hatırlama yanlılığının sonucu etkilediğini ekler. Setia ise ölçümlerin kişiler arasında farklı yapılmış olabileceğini ekler. STARD açıklaması, tanı doğruluğu çalışmaları için, bu çalışmaların uygun hastaları kaçırabileceğini, buna karşılık rutin uygulamayı bazen prospektiften daha iyi yansıttığını söyler.

Örnek

Varsayımsal bir çalışmada, bir hastanenin geçmiş yıllara ait ameliyat kayıtlarından ameliyat öncesinde anemisi olan ve olmayan hastalar belirlenir; yara yeri enfeksiyonu gelişme oranları karşılaştırılır. Sonuçlar araştırma fikri doğmadan önce kayıtlara geçmiş olduğundan bu, retrospektif bir kohort çalışmasıdır.

Dikkat edilecek nokta

STROBE açıklama belgesine göre “retrospektif” ve “prospektif” sözcükleri tanımsızdır: bir kullanımda “retrospektif” yalnızca vaka-kontrol çalışmalarına ayrılır, başka bir kullanımda verinin çalışma fikrinden önce toplanmış olmasını anlatır. Belge, bu sözcükleri kullanan yazarın ne kastettiğini tanımlamasını ve verinin tam olarak nasıl ve ne zaman toplandığını yazmasını önerir.

İlgili terimler

Rehberler ve araçlar

Kaynaklar

  1. Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE): Explanation and Elaboration — PLOS Medicine, 2007
  2. STARD 2015 guidelines for reporting diagnostic accuracy studies: explanation and elaboration — BMJ Open, 2016
  3. STARD 2015: an updated list of essential items for reporting diagnostic accuracy studies — BMJ, 2015
  4. Retrospective studies and chart reviews — Respiratory Care, 2004
  5. Methodology Series Module 1: Cohort Studies — Indian Journal of Dermatology, 2016
  6. Methodology Series Module 2: Case-control Studies — Indian Journal of Dermatology, 2016
  7. Retrospective studies - utility and caveats — Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh, 2020