KONSİLORCID iD, araştırmacıya ömür boyu eşlik eden 16 haneli bir kimlik numarasıdır (ör. 0000-0002-1825-0097). Derdi çözdüğü şey basit ve gerçek: aynı ada sahip binlerce araştırmacı var, isimler evlilikle/transkripsiyonla değişiyor, "A. Yılmaz" kimin makalesi belli olmuyor. ORCID, yayınlarını isme değil numaraya bağlar — adaşınla karışmazsın, kurum değiştirsen de kaydın seninle gelir.
Kısa cevaplar: Ücretsizdir. 5 dakika sürer. Yalnız kendin için açabilirsin (kurallar başkası adına kaydı yasaklar). Birçok dergi gönderim sırasında artık zorunlu tutar; TR Dizin ve YÖKSİS de ORCID alanı sorar.
orcid.org/register adresine git
Kayıt tek sayfalık bir sihirbazdır: "Create your ORCID iD" başlığını ve "Step 1 of 5" ilerlemesini göreceksin. İlk adım ad ve e-posta:
E-postalarını ekle
Birincil e-posta olarak uzun vadede erişebileceğin adresi yaz (kişisel Gmail gibi), kurumsal adresini "Additional email" olarak ekle. Sebep: kurum değiştiğinde üniversite e-postan kapanır; birincil adres oysa hesabının anahtarıdır. İki adres birden kayıtlıysa hangisi kapanırsa kapansın hesabına erişirsin.
Parola ve görünürlük seç
Sonraki adımlarda parola belirler ve kayıtlarının varsayılan görünürlüğünü seçersin. Bu seçim sonradan hem toptan hem alan alan değiştirilebilir:
| Seçenek | Kim görür | Kime uygun |
|---|---|---|
| Everyone (önerilen) | Herkes — profilin halka açık sayfanda görünür | Araştırmacıların büyük çoğunluğu: görünürlük ORCID'in bütün amacı |
| Trusted parties | Yalnız izin verdiğin sistemler (dergi, fon kuruluşu) | Profilini halka açmak istemeyen ama dergi entegrasyonu gerekenler |
| Only me | Sadece sen | Nadiren mantıklı — iD'n görünmezse kimse seni ona bağlayamaz |
E-postanı doğrula
Kayıttan sonra gelen doğrulama bağlantısına tıkla. Doğrulanmamış hesapla bazı dergi sistemleri iD'ni kabul etmez — bu 30 saniyelik adımı atlama.
Profilini doldur: kurum ve yayınlar
Boş bir ORCID kaydı, hiç ORCID olmamasından çok az iyidir. İki bölümü hemen doldur:
- Employment: güncel kurumunu ekle — dergiler ve eşleştirme sistemleri kurumu buradan okur.
- Works: yayınlarını ekle. En sağlıklı yol elle yazmak değil, "Add works → Search & link" ile Crossref/DataCite aramasından ya da doğrudan DOI ile eklemektir — böylece yayın kaydına yayıncı bağlantılı olarak girer, beyan olarak değil.
Türkiye'ye özgü iki bağlantı: YÖKSİS profilinde ORCID alanı vardır — doldur; TR Dizin de dergi süreçlerinde ORCID ister. Bir kez alıp iki sisteme de işlemek, ileride "hangi A. Yılmaz?" sorusunu kökten kapatır.
Sık sorulan sorular
Ücretli mi? Süresi doluyor mu?
Bireysel kayıt tamamen ücretsizdir ve süresizdir. (Ücretli olan, kurumların ve yayıncıların kullandığı üyelik API'leridir — seni ilgilendirmez.)
Yanlışlıkla iki iD açtım — ne yapayım?
Sık olur (eski bir kayıt unutulur). İkisini birleştirmek için ORCID destek sayfasındaki "remove duplicate" akışını kullan; yayınların birincil iD'de toplanır, diğeri ona yönlendirilir.
Kurum değiştirince ne olur?
Hiçbir şey — iD aynı kalır. Yalnız Employment bölümüne yeni kurumunu eklemen yeterli. Zaten ORCID'in varlık sebebi bu taşınabilirliktir.
ORCID, yayınlarımı kendiliğinden bulur mu?
Kendiliğinden değil; izin verirsen Crossref gibi kaynaklardan otomatik güncelleme kurabilirsin ("auto-update"). Yeni makalende dergiye iD'ni verirsen, yayın çıktığında kaydına kendiliğinden düşer.
Kaynaklar ve standartlar
- ORCID — kayıt sayfası ve yardım merkezi (orcid.org, support.orcid.org)
- ORCID görünürlük ayarları belgeleri (visibility settings)
- Crossref / DataCite "Search & link" eser ekleme entegrasyonları
- ORCID kullanım şartları — yalnız kendi adına kayıt kuralı; site metinleri CC0, ORCID ve iD logosu ORCID Inc. tescilli markasıdır (ekran görüntüleri eğitim amaçlı alıntıdır)
iD'ni aldın — şimdi ne işe yarayacak?
KONSİL'e üyelik ORCID iD ile kurulur: yayınların yayıncı kayıtlarından (Crossref · PubMed) iD'nle bulunur, profilin kanıta dayalı kurulur ve araştırma fikrin için ekip önerileri bu kanıtın üstünde çalışır.
Örnek raporu gör → Kapalı betaya başvur →