KONSİL

Sözlük · CRediT yazarlık rolleri

Formal analysis ne demek? CRediT rolü

Formal analysis (biçimsel analiz), CRediT sınıflamasında çalışma verisini istatistiksel, matematiksel, hesaplamalı ya da başka biçimsel tekniklerle analiz eden veya sentezleyen kişinin rolüdür: sonuçları üreten testleri, modelleri ve simülasyonları yürütmek ve bulguları yorumlamak.

CRediT’in Türkçe topluluk çevirisinde bu rol “Biçimsel çözümleme” adıyla geçer.

Formal analysis, ANSI/NISO Z39.104-2022 standardı olarak yayımlanan CRediT (Contributor Roles Taxonomy) sınıflamasının 14 rolünden biridir. Rol, araştırma verisini değerlendirmek, sınamak, özetlemek, yorumlamak ve bu verilerden sonuç çıkarmak için analitik tekniklerin uygulanmasıdır.

NISO’nun (National Information Standards Organization) örnekleri arasında nicel ya da nitel veri setlerinde değişkenler arasındaki örüntü ve ilişkileri bulmak, grupları karşılaştıran veya değişimi değerlendiren istatistiksel testler yapmak, sonuç tahmini için yapay zekâ ve makine öğrenmesi modelleri uygulamak ve karmaşık sistemleri modelleyen hesaplamalı simülasyonlar geliştirmek yer alır. Standardın önsözü, istatistiksel analizi CRediT’in çok yazarlı çalışmalarda görünür kılmayı amaçladığı katkılar arasında sayar.

Komşu rollerle sınır: analiz tekniğini çalışma tasarlanırken seçmek Methodology altında listelenir; tekniği veriye uygulamak Formal analysis’tir. Yeni bir analiz kodu ya da aracı yazmak Software, veri setini temizleyip belgelemek Data curation, sonuçları grafik ve şekle dökmek Visualization, sonuçları yineleyerek ya da kıyaslayarak doğrulamak Validation rolüdür. Aynı kişi bunların birkaçını üstlenmiş olabilir.

Örnek

Varsayımsal bir kohort çalışmasında iki tedavi grubunun sağkalımını karşılaştıran ve düzeltilmiş modeli kuran biyoistatistikçi beyanda şöyle görünür: G.H.: Formal analysis. Değişkenleri hastane kayıtlarından çeken betiği yazan hekim ise: I.J.: Software.

Dikkat edilecek nokta

NISO’nun örneklerinde analiz tekniklerini belirlemek çalışma tasarımı kararları arasında, yani Methodology altında geçer; Formal analysis ise tekniklerin veriye uygulanmasıdır. Protokolde yalnızca istatistiksel testi seçen kişi için bu ayrım Methodology’yi gösterir; ikisini de yapan kişi iki rolü birlikte yazabilir.

İlgili terimler

Rehberler ve araçlar

Kaynaklar

  1. Formal analysis – CRediT — NISO (CRediT)
  2. ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy — NISO, 2022
  3. CRediT role descriptors — NISO (CRediT)
  4. CRediT Türkçe çevirisi (Turkish translation of CRediT) — Tahtali ve Turhan, Contributorship Collaboration (CC BY 4.0)