Software ne demek? CRediT rolü

Software, CRediT sınıflamasında bir araştırmanın dayandığı bilgisayar programlarını tasarlayan ve yazan, destekleyici algoritmaları uygulayan, mevcut kod bileşenlerini test eden kişinin rolüdür. Kodu geliştirmek, belgelemek ve sürdürmek bu role girer; istatistiksel testleri çalıştırmak ise Formal analysis’e aittir.

CRediT’in Türkçe topluluk çevirisinde bu rol “Yazılım” adıyla geçer.

Software, NISO’nun (National Information Standards Organization) geliştirdiği ANSI/NISO Z39.104-2022 standardındaki 14 CRediT (Contributor Roles Taxonomy) rolünden biridir. Tanım; programlamayı ve yazılım geliştirmeyi, bilgisayar programlarının tasarımını, kodun ve destekleyici algoritmaların uygulanmasını ve mevcut kod bileşenlerinin test edilmesini kapsar. NISO’nun örnek görevleri bunu somutlaştırır: kodu yazmak, hata ayıklamak, belgelemek, paylaşmak ve sürdürmek; dijital altyapıyı, kütüphaneleri ve veri tabanlarını geliştirip bakımını yapmak; veri çıkarma, veri madenciliği ve içerik ayrıştırma işlerini yürütmek; kodun ve sistemlerin farklı ortamlarda çalışmasını sağlamak.

Formal analysis ile sınır NISO’nun örneklerinden okunur. Gruplar arasındaki farkı istatistiksel testlerle sınamak ve sonuç öngören makine öğrenmesi modellerini uygulamak Formal analysis altında listelenir; Software ise bu işin dayandığı kodu yazan ve test eden kişiyi anlatır. Hesaplamalı simülasyon geliştirmek Formal analysis örnekleri arasında da geçtiği için iki rol örtüşebilir. Modellerin oluşturulması Methodology tanımında, kodun ve algoritmaların uygulanması Software tanımında yer alır. Verinin yorumlanması için gereken kod Data curation tanımında anılır; dijital altyapı ise Resources örneklerinde de geçer.

Örnek

Varsayımsal bir görüntüleme çalışmasında, taramalardan öznitelik çıkaran işlem hattını yazan, test eden ve belgeleyen biyomedikal mühendisi beyanda şöyle görünür: M.Y.: Software. Gruplar arası karşılaştırmaları da o yürüttüyse: M.Y.: Software, Formal analysis.

Dikkat edilecek nokta

Bir yazılımı kullanarak analiz yapmak, kendiliğinden Software rolünü gerektirmez. NISO’nun tanımı programlamaya ve kod geliştirmeye dayanır; istatistiksel test çalıştırmak ise örneklerde Formal analysis olarak geçer.

İlgili terimler

Rehberler ve araçlar

CRediT Katkı Beyanı: Örnekler ve Ücretsiz Üreteç

Kaynaklar

Software – CRediT — NISO
ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy — NISO, 2022
ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy: terms and definitions (section 2.2) — NISO, 2022
Formal analysis – CRediT — NISO
Data curation – CRediT — NISO
Resources – CRediT — NISO
CRediT Türkçe çevirisi (Turkish translation of CRediT) — Tahtali ve Turhan, Contributorship Collaboration (CC BY 4.0)