Sözlük · CRediT yazarlık rolleri
Validation ne demek? CRediT rolü
Validation, CRediT sınıflamasında sonuçların, deneylerin ve öteki araştırma çıktılarının tekrarlanıp yeniden üretilebildiğini doğrulayan kişinin rolüdür. Doğrulama araştırma sürecinin içinde de, ondan bağımsız olarak da yapılabilir; örnekler arasında kıyaslama, yineleme, araç doğrulamak için pilot test ve modelin bilinen sonuçlarla sınanması vardır.
CRediT’in Türkçe topluluk çevirisinde bu rol “Doğrulama” adıyla geçer.
Validation, NISO’nun (National Information Standards Organization) ANSI/NISO Z39.104-2022 standardında tanımlanan 14 CRediT (Contributor Roles Taxonomy) rolünden biridir. Tanım, bir çalışmanın sonuçlarının, deneylerinin ve öteki çıktılarının genel anlamda tekrarlanabilir ve yeniden üretilebilir (replication/reproducibility) olduğunun doğrulanmasını anlatır; bu doğrulama araştırma sürecinin içinde de, ondan bağımsız olarak da yapılabilir. NISO’nun örnekleri arasında şunlar vardır: verilerin, yöntemlerin ve sonuçların gözden geçirme, doğrulama, kıyaslama, doğruluk kontrolü ve yineleme yoluyla sınanması; veri toplama araçlarını ve protokolleri doğrulamak için pilot test; sistematik derlemeye alınan çalışmaların değerlendirilmesi ve derleme standartlarına ya da raporlama çerçevelerine uyumun sağlanması; hesaplamalı modellerin bilinen sonuçlara karşı sınanması.
Investigation ile fark amaçtadır. Investigation, deneyleri yürütmeyi ya da bulguların dayandığı veri ve kanıtı toplamayı anlatır; Validation bu bulguların, yöntemlerin ve araçların sağlam olup olmadığını sınar. Pilot test iki role de yaklaşabilir, ancak NISO onu, veri toplama aracını ya da protokolü doğrulama amacıyla yapıldığında Validation örneği olarak sayar. Kod bileşenlerini test etmek Software tanımında geçer; hesaplamalı bir modeli bilinen sonuçlarla karşılaştırıp doğruluğunu sınamak ise Validation örneğidir.
Örnek
Varsayımsal bir kohort çalışmasında, ana analiz betiğini ham veriden baştan çalıştırıp yayımlanan tabloları yeniden üreten ikinci biyoistatistikçi beyanda şöyle görünür: K.D.: Validation.
Dikkat edilecek nokta
Validation için bağımsız bir dış ekip gerekmez: tanım, doğrulamanın araştırma sürecinin içinde de, ondan bağımsız olarak da yapılabileceğini söyler. Öte yandan bulguların dayandığı ilk veriyi üretmek Investigation rolüdür; hem veriyi üretip hem sınayan kişi iki rolü birlikte yazabilir.
İlgili terimler
Rehberler ve araçlar
Kaynaklar
- Validation – CRediT — NISO
- ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy — NISO, 2022
- ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy: terms and definitions (section 2.2) — NISO, 2022
- Investigation – CRediT — NISO
- How to implement CRediT — NISO
- CRediT Türkçe çevirisi (Turkish translation of CRediT) — Tahtali ve Turhan, Contributorship Collaboration (CC BY 4.0)