KONSİL

Sözlük · Çalışma tasarımları

Pilot çalışma nedir?

Pilot çalışma, daha büyük bir çalışmada kullanılacak yöntem ve süreçlerin uygulanabilirliğini küçük ölçekte deneyen çalışmadır. Amacı bir müdahalenin işe yarayıp yaramadığını sınamak değil; katılımcı bulma, izleme, ölçüm ve uygulama gibi adımların yürütülebilir olup olmadığını görmektir.

NCCIH, Epidemiyoloji Sözlüğü’nden alıntılayarak pilot çalışmayı daha büyük ölçekte kullanılacak yöntem ve işlemlerin küçük ölçekli bir sınaması olarak tanımlar. Amaç müdahalenin etkisine ilişkin hipotezleri sınamak değil, yaklaşımın uygulanabilirliğini ve kabul edilebilirliğini değerlendirmektir: sorulan şey “Bu işe yarıyor mu?” değil, “Bunu yapabilir miyim?” sorusudur. Eldridge ve arkadaşlarının çerçevesinde pilot çalışmalar uygulanabilirlik çalışmalarının bir alt kümesidir; gelecekteki çalışma ya da bir bölümü küçük ölçekte uygulanır.

NCCIH’nin örnek soruları arasında hedef grubun alınıp alınamayacağı, katılımcıların çalışmada kalıp kalmayacağı ve müdahalenin protokole uygun yapılıp yapılamayacağı yer alır. Kuruluş bunlar için önceden nicel eşikler konmasını ve örneklem büyüklüğünün güç analizine değil, katılımcı akışı, bütçe ve uygulanabilirlik hedeflerine dayandırılmasını önerir. Randomize pilot çalışmalar için CONSORT’un 26 maddelik uzantısı vardır (Eldridge ve ark.); uzantı etkinlik için resmî hipotez sınamasını önermez.

NCCIH’ye göre pilot çalışmada tahmin edilen etki büyüklüğü kararsızdır ve güç hesabı için yararlı bir tahmin sağlamaz; kuruluş hesabın klinik olarak anlamlı bir fark tahminine dayandırılmasını önerir. Thabane ve arkadaşları da pilot çalışmalarla etki tahmini yapmanın dikkat gerektirdiğini belirtir. Eldridge ve arkadaşlarına göre “pilot” terimi tutarlı kullanılmaz: kimi zaman uygulanabilirlik çalışmasını, kimi zaman küçük ölçekli bir etkinlik denemesini anlatır.

Örnek

Varsayımsal bir çalışmada, büyük bir egzersiz denemesi planlayan ekip önce küçük bir pilot yürütür; kaç kişinin başvurduğunu, kaçının programı tamamladığını ve ölçüm formlarının ne kadar sürdüğünü kaydeder. Ana çalışmaya geçmek için programı tamamlayanların oranına ilişkin eşiği önceden yazar.

Dikkat edilecek nokta

NCCIH’ye göre pilot çalışmada tahmin edilen etki büyüklüğü yorumlanamaz: sonucun gerçek mi, yanlış pozitif mi, yanlış negatif mi olduğu bilinemez. Kuruluş ayrıca, müdahalenin doğru uygulanıp uygulanmadığı henüz bilinmediği için pilot aşamasında “müdahale işe yarıyor” sonucunu erken sayar ve ana çalışmanın örneklem hesabının klinik olarak anlamlı bir fark tahminine dayandırılmasını önerir.

İlgili terimler

Rehberler ve araçlar

Kaynaklar

  1. Pilot Studies: Common Uses and Misuses — NCCIH, National Institutes of Health
  2. CONSORT 2010 statement: extension to randomised pilot and feasibility trials — BMJ, 2016
  3. Defining feasibility and pilot studies in preparation for randomised controlled trials: development of a conceptual framework — PLOS ONE, 2016
  4. A tutorial on pilot studies: the what, why and how — BMC Medical Research Methodology, 2010
  5. MeSH: Pilot Projects — U.S. National Library of Medicine, 2018