Örneklem büyüklüğü nedir?
Örneklem büyüklüğü, bir çalışmanın amacına ulaşması için analize alınması gereken katılımcı ya da gözlem sayısıdır. Başlıca iki mantıkla hesaplanır: bir niceliği istenen kesinlikle tahmin etmek (güven aralığı genişliği) ya da hipotez testinde belirli bir farkı yeterli güçle saptamak (α, güç, hedef fark, değişkenlik).
Kesinliğe dayalı hesapta amaç, örneğin bir prevalansı belirli bir kesinlikle tahmin etmektir. Naing ve ark. (2006) tek bir oran için n = Z² · P · (1 − P) / d² formülünü verir: Z güven düzeyine karşılık gelen değer (%95 için 1,96), P beklenen oran, d ise güven aralığının yarı genişliğidir. Aynı yazarlara göre gereken n, kesinliğin (d) karesiyle ters orantılıdır; bu ilişkiye göre yarı genişlik yarıya inerse n dört katına çıkar.
Güce dayalı hesapta α, hedeflenen güç, hedef fark ve sürekli sonuçlarda standart sapma gerekir (CONSORT 2010 açıklama belgesi). Bland (2009), sonuçlar güven aralığıyla sunuluyorsa örneklem büyüklüğünün de güç yerine güven aralığının genişliğine dayanması gerektiğini savunur; DELTA2 (2018), kesinlik temelli yaklaşımların o tarihte yaygın uygulanmadığını belirtir.
Whitley ve Ball (2002), örneklem büyüklüğü hesabının son analizde gereken kişi sayısına dayandığını ve bunun için daha fazla kişiye ulaşmak gerektiğini belirtir; yazarların örneğinde %10 ret ile 52 kişilik son örnekleme ulaşmak için yaklaşık 58 kişi gerekir ki bu, reddeden ya da çalışmadan çıkan oran q olmak üzere n / (1 − q) biçimine uyar. Naing ve ark., yanıtsızlık için hesaplanan sayının %10–20 fazlasına ulaşılmasının akıllıca olduğunu, kümeli ya da çok aşamalı örneklemede sayının tasarım etkisiyle çarpılması gerektiğini belirtir. CONSORT, kayıp için yapılan payın raporlanmasını ister.
Örnek
Varsayımsal bir prevalans çalışmasında beklenen oran %20, güven düzeyi %95 (Z = 1,96) ve yarı genişlik ±%5 ise n = 1,96² × 0,20 × 0,80 / 0,05² = 245,86, yani 246 kişidir. %10 yanıtsızlık bekleniyorsa 246 / 0,90 = 273,33 olduğundan 274 kişiye ulaşılır.
Dikkat edilecek nokta
Bland’a (2009) göre araştırmacılar, kaç katılımcı alabileceklerine karar verip bu örneklemle saptanabilecek farkı istedikleri fark olarak sunabilir; Bland bunu ‘daha da az tatmin edici’ bir yol olarak niteler. DELTA2’ye göre hedef fark, paydaşlardan en az biri için önemli görülmelidir.
İlgili terimler
Rehberler ve araçlar
Kaynaklar
- Statistics review 4: sample size calculations — Critical Care (BioMed Central), 2002
- Practical Issues in Calculating the Sample Size for Prevalence Studies — Archives of Orofacial Sciences (Universiti Sains Malaysia), 2006
- CONSORT 2010 explanation and elaboration: updated guidelines for reporting parallel group randomised trials — BMJ, 2010
- DELTA2 guidance on choosing the target difference and undertaking and reporting the sample size calculation for a randomised controlled trial — BMJ, 2018
- The tyranny of power: is there a better way to calculate sample size? — BMJ, 2009