Kohort çalışması nedir?
Kohort çalışması, bir grubu (kohortu) zaman içinde izleyen gözlemsel bir çalışmadır: katılımcılar başlangıçta maruziyet durumlarına göre belirlenir, sonuç ise sonradan ortaya çıkar. Maruz kalanlarla kalmayanlarda sonuç sıklığı karşılaştırılır; insidans ve göreli risk hesaplanabilir.
STROBE’a göre kohort çalışmasında araştırmacılar insanları zaman içinde izler: başlangıçta kişileri ve maruziyetlerini kaydeder, belirli bir süre sonra sonuçların ortaya çıkıp çıkmadığını değerlendirir. Setia’ya göre katılımcıların hiçbirinde başlangıçta sonuç yoktur ve katılımcılar maruziyet durumuna göre seçilir. Karşılaştırma maruz kalanlarla kalmayanlar ya da farklı maruziyet düzeyleri arasındadır; aynı kohortta birden çok sonuç incelenebilir (STROBE).
STROBE’a göre başlangıçta belirli sayıda katılımcının alındığı kapalı kohortta kümülatif insidans (risk) ve insidans hızı tahmin edilebilir; maruz kalan ve kalmayan gruplar karşılaştırılınca risk oranı ya da hız oranı bulunur. Aynı belgeye göre “göreli risk” terimi hem risk oranlarını hem hız oranlarını kapsayabilir. Setia, maruziyet sonuçtan önce ölçüldüğü için zaman sırasının net kurulduğunu belirtir.
Veri ileriye dönük toplanıyorsa prospektif, kayıtlardan alınıyorsa retrospektif kohort denir; Setia’ya göre ikisini birleştiren çalışmalar da olabilir. Setia prospektif kohortu zaman alıcı ve pahalı, retrospektif kohortu hızlı ve görece ucuz bulur, ancak ölçümlerin çok doğru olmayabileceğini ya da araştırmanın gereksinimlerine uymayabileceğini belirtir; Euser ve arkadaşları bu ölçümlerin çoğu kez başka bir amaçla (örneğin hasta bakımı için) yapıldığını ekler. Euser ve arkadaşları kohortu nadir maruziyetler için uygun bulur; Setia nadir sonuçlar için verimsiz olabileceğini söyler. Karıştırıcı etki ve seçilim yanlılığı (Euser ve ark.) ile izlemden kayıplar (Setia) sonuçları bozabilir.
Örnek
Varsayımsal bir çalışmada, başlangıçta kalp hastalığı olmayan ve düzenli egzersiz yapan yetişkinlerle yapmayan yetişkinler yıllarca izlenir. Her grupta yeni kalp hastalığı gelişenlerin oranı bulunur; iki oran birbirine bölünerek göreli risk hesaplanır.
Dikkat edilecek nokta
STROBE açıklama belgesine göre izlemden kayıp, maruz kalanlarda ya da hastalığa yakalanma riski yüksek kişilerde seçici olarak oluşursa çalışmanın geçerliği zedelenebilir. Belge bu nedenle kaybolanların sayısının, nedenlerinin ve nasıl ele alındığının raporlanmasını önerir.
İlgili terimler
Rehberler ve araçlar
Kaynaklar
- Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE): Explanation and Elaboration — PLOS Medicine, 2007
- Methodology Series Module 1: Cohort Studies — Indian Journal of Dermatology, 2016
- Cohort studies: prospective versus retrospective — Nephron Clinical Practice, 2009
- MeSH: Cohort Studies — U.S. National Library of Medicine, 2021