Non-inferiorite çalışması nedir?
Non-inferiorite çalışması, yeni bir tedavinin kontrol tedavisinden önceden belirlenmiş bir sınırdan (marjin) daha fazla kötü olmadığını göstermeyi amaçlar. Hipotez tek yönlüdür: yeni tedavinin kontrolden daha iyi olması sorun değildir; güven aralığının kötü yöndeki ucunun marjini aşmaması aranır.
FDA kılavuzuna göre non-inferiorite çalışmasının amacı, yeni ilacın etkisinin aktif kontrolün etkisinden önceden belirlenmiş bir miktardan (non-inferiorite marjini, M) daha fazla kötü olmadığını göstermektir. Sıfır hipotezi ‘kontrol eksi yeni ≥ M’dir; test, iki yönlü %95 güven aralığının üst sınırının M’den küçük olup olmadığına bakılarak yapılır ve bu, tek yönlü 0,025 anlamlılık düzeyine karşılık gelir. Schumi ve Wittes’e (2011) göre eşdeğerlik çalışmasında ise aralığın iki ucu da marjinin içinde kalmalıdır.
Kılavuz marjin için iki düzey ayırır: M1, aktif kontrolün plasebo karşısındaki, geçmiş çalışmalardan kestirilen ve (plasebo kolu yoksa) bu çalışmada ölçülmeyen tüm etkisidir; M2, klinik olarak kabul edilebilir en büyük etki kaybıdır ve genellikle M1’den küçük seçilir. Schumi ve Wittes, M1’i kontrolün plasebo karşısındaki etkisinin %95 güven aralığının alt sınırından alıp M2’yi bu etkinin belirli bir kesrini (örneğin %50 ya da %75) koruyacak biçimde belirleyen yaklaşımı anlatır.
CONSORT sitesindeki non-inferiorite ve eşdeğerlik kontrol listesi (2006 sürümü), örneklem büyüklüğü maddesinde hesabın non-inferiorite ya da eşdeğerlik ölçütüyle yapılıp yapılmadığının, marjinin değerinin ve seçiminin gerekçesinin belirtilmesini ister. Piaggio ve ark. (2012), uzantının CONSORT 2010’a dayalı güncellenmiş sürümünü sunar.
Örnek
Varsayımsal bir çalışmada yeni ilaç standart ilaçla karşılaştırılıyor; fark = standart ilacın kan basıncı düşüşü − yeni ilacın düşüşü olarak tanımlanıyor (pozitif değer yeni ilacın daha az etkili olduğunu gösterir) ve marjin önceden 3 mmHg belirleniyor. Farkın %95 güven aralığı −1,0 ile +2,1 mmHg ise üst sınır 3 mmHg’nin altında kaldığı için non-inferiorite gösterilmiştir; aralık −1,0 ile +3,8 mmHg olsaydı gösterilemezdi.
Dikkat edilecek nokta
Altman ve Bland (1995)’a göre anlamlı fark bulunamaması çoğu zaman yalnızca fark kanıtının yokluğunu gösterir; FDA kılavuzuna göre non-inferiorite ise güven aralığının üst sınırının önceden belirlenmiş marjinden küçük olmasıyla gösterilir. Bu iki ifadenin okunuşuna göre anlamlı çıkmayan bir üstünlük testi (P > 0,05) tek başına non-inferiorite kanıtı sayılmaz.
İlgili terimler
Rehberler ve araçlar
Kaynaklar
- Non-Inferiority Clinical Trials to Establish Effectiveness: Guidance for Industry — U.S. Food and Drug Administration (CDER/CBER), 2016
- Through the looking glass: understanding non-inferiority — Trials (BioMed Central), 2011
- Reporting of noninferiority and equivalence randomized trials: extension of the CONSORT 2010 statement — JAMA, 2012
- CONSORT Extension for Non-inferiority and Equivalence Trials: Checklist (2006 version on the CONSORT website) — CONSORT Group (consort-spirit.org), 2006
- Absence of evidence is not evidence of absence — BMJ, 1995