KONSİLICMJE yazarlık ölçütleri nedir?
ICMJE yazarlık ölçütleri, bir kişinin makalede yazar sayılması için dört koşulun hepsini ister: çalışmaya önemli katkı, taslağı hazırlama ya da eleştirel gözden geçirme, yayımlanacak sürümü onaylama ve işin tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etme.
Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) yazarlığı dört ölçüte bağlar: (1) çalışmanın fikrine ya da tasarımına, ya da verinin elde edilmesine, analizine veya yorumlanmasına önemli katkı; (2) taslağı hazırlamak ya da önemli entelektüel içerik açısından eleştirel biçimde gözden geçirmek; (3) yayımlanacak sürümü onaylamak; (4) doğruluk ve bütünlükle ilgili soruların uygun biçimde araştırılıp çözülmesi için işin tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek. Yazar gösterilen herkes dördünü de karşılamalı, dördünü karşılayan herkes yazar gösterilmelidir.
Dörtten azını karşılayanlar yazar değil, katkıları belirtilerek teşekkür bölümünde anılan kişilerdir. Tek başına yazarlık sağlamayan işler arasında fon edinme, bir araştırma grubunun genel gözetimi veya idari destek, yazım yardımı, teknik ve dil editörlüğü ile düzeltmen okuma sayılır. ICMJE, sohbet botlarının ve diğer yapay zekâ araçlarının yazar gösterilmemesini ister; çünkü bunlar işin doğruluğundan, bütünlüğünden ve özgünlüğünden sorumlu olamaz. Yapay zekâ kullanımı bildirilir, sorumluluk insanlarda kalır.
CRediT rolleri yazarlığı belirlemez, katkıyı betimler. ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT’in katkıyı tanımladığını, yazarlığı tanımlamadığını; bir kişinin yazarlık koşullarını karşılamadan da CRediT rolü taşıyabileceğini belirtir.
Örnek
Varsayımsal bir çalışmada bölüm başkanı yalnızca fon bulmuş ve çalışmayı genel olarak gözetmişse, ICMJE’ye göre yazar değil, teşekkür bölümünde anılacak bir katkı sunandır. Veriyi analiz eden, taslağı eleştirel gözden geçiren, son sürümü onaylayan ve işin sorumluluğunu kabul eden asistan ise dört ölçütü karşılıyorsa yazardır.
Dikkat edilecek nokta
Ölçütlerden yalnızca birini karşılamak (örneğin yalnızca veri toplamak ya da fon bulmak) ya da CRediT’te bir rol almak yazarlık için yeterli değildir. ICMJE yalnızca öneridir; ICMJE üyesi dergiler için hazırlanmıştır, başka birçok dergi gönüllü kullanır ve yazarlar dergi talimatlarına da uymalıdır.
İlgili terimler
Rehberler ve araçlar
Kaynaklar
- ICMJE Recommendations II.A Defining the Role of Authors and Contributors — ICMJE
- ICMJE Recommendations V.A Use of AI by Authors — ICMJE
- ICMJE Recommendations I.B Who Should Use the Recommendations? — ICMJE
- ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, Contributor Roles Taxonomy, section 3.2 — NISO, 2022
- CRediT: How to implement CRediT — NISO / CRediT