KONSİL

Sözlük · İstatistik

p değeri nedir?

p değeri, belirli bir istatistiksel model (ve sıfır hipotezi) doğruyken, gözlenen veri özetinin gözlenen değer kadar ya da daha uç olma olasılığıdır. Sıfır hipotezinin doğru olma olasılığını, bulgunun yalnızca şansla oluştuğu olasılığını ya da etkinin büyüklüğünü ölçmez.

Amerikan İstatistik Derneği’nin (ASA) 2016 bildirisi p değerini, gayriresmî olarak, belirli bir istatistiksel model altında veri özetinin (örneğin iki grup ortalaması arasındaki farkın) gözlenen değerine eşit ya da ondan daha uç olma olasılığı biçiminde tanımlar (Wasserstein ve Lazar, 2016). Bildiriye göre model çoğunlukla bir sıfır hipotezi ve çeşitli varsayımlar içerir; varsayımlar doğruysa p değeri ne kadar küçükse veri sıfır hipoteziyle o kadar uyumsuzdur. Greenland ve ark. (2016), p değerinin yalnızca hedeflenen hipotezi değil, verinin nasıl üretildiğine dair tüm varsayımları sınadığını vurgular.

Bildiri, p değerinin sık yanlış kullanıldığını ve yanlış yorumlandığını belirtir. Altı ilkeden bazıları şöyledir: p değeri incelenen hipotezin doğru olma olasılığını ya da verinin yalnızca rastlantıyla oluşma olasılığını ölçmez; etkinin büyüklüğünü ya da sonucun önemini de ölçmez, çünkü yeterince büyük örneklemde en küçük etki bile küçük bir p değeri üretebilir; tek başına kanıtın iyi bir ölçüsü değildir, 0,05 civarındaki bir değer sıfır hipotezine karşı yalnızca zayıf kanıt sunar.

Bildirinin ilkelerine göre bilimsel sonuçlar yalnızca bir eşiğin (örneğin 0,05) aşılıp aşılmamasına dayandırılmamalı, yapılan tüm analizler ve p değerleri eksiksiz raporlanmalıdır. Cochrane El Kitabı 0,05 eşiğinin keyfî olduğunu belirtir ve sistematik derleme yazarlarından kesin P değerini güven aralığıyla birlikte vermelerini ister.

Örnek

Varsayımsal bir çalışmada iki tedavi grubunu karşılaştıran testin p değeri 0,03 çıkmıştır. Bu, sıfır hipotezi ve model varsayımları doğruysa böyle ya da daha uç bir verinin olasılığının 0,03 olduğu anlamına gelir; sıfır hipotezinin doğru olma olasılığının 0,03 olduğu anlamına gelmez.

Dikkat edilecek nokta

ASA’nın ikinci ilkesine göre p değerleri, incelenen hipotezin doğru olma olasılığını ya da verinin yalnızca rastlantıyla oluşma olasılığını ölçmez; ilkenin okunuşuna göre p = 0,03, ‘sıfır hipotezinin doğru olma olasılığı %3’ ya da ‘sonucun tesadüf olma olasılığı %3’ anlamına gelmez.

İlgili terimler

Rehberler ve araçlar

Kaynaklar

  1. The ASA’s Statement on p-Values: Context, Process, and Purpose — The American Statistician (American Statistical Association), 2016
  2. Statistical tests, P values, confidence intervals, and power: a guide to misinterpretations — European Journal of Epidemiology (Springer), 2016
  3. Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions, Chapter 15: Interpreting results and drawing conclusions — Cochrane, 2024